Levende tradities

Het is een traditionele volksdans, en nog een bijzonder charmante ook: Schuachplattln. De naam komt van het ritmisch klappen op de schoenen (aha!) en kuiten (auw!). Lederhosen en dirndls zijn daarbij een must, net als de vaste danselementen. Schuachplattln vindt zijn oorsprong in het Alpengebied, is diep verankerd in kerkelijke feesten en dorpsvieringen en kent geen leeftijdsgrens. Regionaler wordt het niet.

Vee opdrijven en elkaar over de uitgestrekte almen signalen geven: het Goaßlschnölln gaat terug op een gebruik uit de Zuid-Tiroolse almeneconomie. Tegenwoordig wordt de Goaßl, een voermanszweep met stok, leren koord en slag, gezwaaid tijdens feesten en optochten. Er zijn zelfs kampioenschappen in deze discipline. Altijd een spektakel als de Goaßlschnöller aan de slag gaan.

Elke regio heeft haar eigen klederdracht. Echt helemaal eigen. Alleen al in Brixen Südtirol/Zuid-Tirol verschilt die van dal tot dal, en soms zelfs van dorp tot dorp. Lederhosen en dirndls worden gedragen bij feestelijke gelegenheden, of dat nu in het kerkelijk jaar is of tijdens feesten in het dorp. En hoe vaak er vandaag ook wordt gepraat over de vraag of de strik van het schort links of rechts wordt gestrikt (single? bezet?) of welk borduurwerk een leren broek heeft – uiteindelijk draait het om één ding: regionale gebruiken met trots in leven houden.

Als de dieren in de herfst samen met de boerinnen en boeren van de hoogalmen terugkeren naar het dal, is dat veel meer dan alleen reden tot vreugde. Het is een gebeurtenis die veel vertelt over wortels en tradities. Feestelijk versierde koeien, een dorp vol verwachting, muziek, Schuachplattler, Goaßlschnöller en heerlijke specialiteiten – elk jaar tussen midden september en midden oktober.

Rode mantel, witte baard, mijter en bisschopsstaf: hier komt Nikolaas al op 5 december, tijdens de grote optocht door de dorpen, natuurlijk geflankeerd door zijn engelen. Het laat zich raden: brave kinderen worden beloond en wie niet braaf was… Tijdens de Krampusoptochten daarentegen, al lang een vast onderdeel van de adventstijd in het Alpengebied, wordt het duister en trekken demonische figuren met maskers, hoorns, kettingen en bellen rond. In Zuid-Tirol zijn er zo'n 1000 actieve Krampussen. Oorspronkelijk moesten ze boze geesten verjagen, maar vooral dwingen ze respect af en zorgen ze voor groots vermaak. Een symbolisch tegenwicht voor de zachte Nikolaas. Tegenpolen trekken elkaar tenslotte aan.

Wanneer op de tweede zondag na Sacramentsdag de bergvuren branden, in de vorm van kruisen, harten of christelijke tekens, wordt in Zuid-Tirol traditiegetrouw de herinnering aan het verzet levend gehouden. Toen Tirol in 1793 werd bedreigd door de troepen van Napoleon I, kwamen de Tiroolse landstanden bijeen in Bozen en legden plechtig de gelofte af het land toe te vertrouwen aan het Heilig Hart van Jezus. Andreas Hofer hernieuwde die gelofte voor de slag bij Bergisel tegen Fransen en Beieren. De troepen van Tirol onder Hofer wonnen, en dat gebruik wordt tot op vandaag in ere gehouden.